Bij een burn out voelt iemand zich uitgeput. Er zijn weinig reserves, zowel mentaal als fysiek. En het duurt lang om dit weer aan te vullen, heel lang. Gemiddeld duurt het 9 maanden voordat iemand start met opbouwen van werk. Maar ook na die 9 maanden voelt iemand zich vaak lange tijd nog niet de oude of houdt restklachten. Hoe is dit mogelijk?
Burn out is in eerste instantie een fysieke ontregeling. Zeker, mentale stressoren en coping spelen naast fysieke stressoren een cruciale rol, maar ben je eenmaal burn out, dan gaat de stress as (de HPA as) minder goed werken.
Het is dus geen bijnieruitputting zoals je veelal hoort (want de bijnieren doen het gewoon) maar de centrale aansturing werkt minder goed. En er treedt een overgevoeligheid voor stress op (sensitisatie noem je dit).
Er zijn hersenverandering te zien op hersenscans bij burn out patiënten. Om hiervan te herstellen, heeft het lichaam maanden nodig. Stapje voor stapje gaan het gas- en rempedaal weer wat beter werken, waardoor stress beter hanteerbaar wordt, minder impact heeft en dus je brein verder kan herstellen. Daarnaast zijn stressoren niet altijd makkelijk op te lossen, kan je vastzitten in overtuigingen/coping of speelt er trauma mee dat ook tijd nodig heeft om te helen.
Bovenstaand zie je een plaatje over de stressgrenzen van het lichaam. Het is een simplificatie van de werkelijkheid maar een mooie manier die inzichtelijk maakt wat er aan de hand is, en wat je te doen staat.
De witte balk tussen de twee horizontale lijnen geeft aan waarbinnen het stress level normaal is. Komt de curve boven de bovenste lijn (in het blauwe gebied), dan voel je je gestresst/gejaagd/angstig (hyperarousal). Komt de curve onder de onderste lijn (onderste blauwe gebied), dan voel je je moe/uitgeput/met weinig energie/somber/apatisch (hypoarousal). Bij burn out wordt de bandbreedte van het witte gebied smaller. De blauwe gebieden schuiven naar het midden op. Je snapt dat de curve dan makkelijker in het blauwe gebied komt en je dus sneller vermoeid bent of juist gejaagd. En het duurt dus maanden om dit weer op te rekken naar de oude bandbreedte omdat er op hersenniveau veel moet worden hersteld.
Hoe erger de burn out, hoe smaller de bandbreedte, hoe langer het herstel duurt. En hoe langer er stressoren blijven spelen, of hoe langer de slaap (en dus herstel) verstoord is, hoe langer het duurt om weer een goed functionerend gas- en rempedaal te krijgen. Je kan jezelf ondersteunen door in- en ontspanning voldoende met elkaar af te wisselen zodat je niet steeds over je grenzen heen blijft gaan. Een ergotherapeut met ervaring hierin kan je hiermee heel praktisch helpen. Deze zorgt dat je binnen je huidige bandbreedte blijft en langzaam deze uitbouwt naar je oorspronkelijke stress grenzen.
Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs.
